Trong thời gian hai tuần qua, dư luận tại Úc cũng như hải ngoại, đều xôn xao bàn tán về tin ông Nguyễn Thế Phong (NTP), CTCĐ NVTD Liên Bang; và BCH/CĐNVTD-VIC (BCH/CĐ) thời ông Phong làm Chủ Tịch, đã bị một số người thuộc CĐNVTD-VIC (CĐ-VIC) kiện tại Tòa Sơ Thẩm và Tòa Trung Thẩm Victoria. Do án phí quá nặng nên BCH/CĐ đã quyết định thành lập Uỷ Ban Pháp Lý (UBPL) để kêu gọi đồng bào và các hội đoàn đoàn thể tham gia vào cuộc vận động “$1 Cho Công Lý”.

Ngày 22/1/2010, UBPL ra Thông Báo ký tên Nguyễn Lê Thanh Trúc. Ngày 25/1/2010, CĐ-VIC ra Thông Báo Khẩn (coi chi tiết trang 30), ký tên Nguyễn Văn Bon (NVB), Chủ Tịch BCH/CĐ. Trong Thông Báo Khẩn, ông NVB cho biết 2 điểm then chốt. Thứ nhất, một cá nhân trong cộng đồng đã đệ đơn kiện ông Nguyễn Thế Phong, với lời cáo buộc rằng ông Phong "đã tuyên bố cá nhân này là cộng sản và đánh phá cộng đồng". Thứ hai, một số cá nhân trong cộng đồng cũng đệ đơn kiện BCH/CĐ do ông Nguyễn Thế Phong làm chủ tịch "đã tham lũng công quỹ của cộng đồng". Sau khi trình bầy lý do thành lập UBPL, kêu gọi mọi người đóng góp cho Qũy Pháp Lý (QPL), ông NVB khẳng định, "Ông Nguyễn Thế Phong và Ban Chấp Hành do ông Phong lãnh đạo đã hành xử đúng với những gì Nội Quy CĐNVTD-VIC đòi hỏi và cho phép trong cương vị Chủ tịch".

Trên đây là những sự kiện được trình bầy dựa theo Thông Báo của UBPL và Thông Báo Khẩn của CĐ-VIC. Để tìm hiểu thêm vấn đề, sáng Thứ Hai, 8/1/2010, chúng tôi đã gửi một số câu hỏi qua email cho ông NTP và ông NVB, trong đó chúng tôi khẳng định, hoàn toàn ủng hộ Ông Nguyễn Thế Phong và BCHCĐ-VIC một khi Ông Phong và BCH do Ông lãnh đạo đã hành xử đúng theo luật pháp và trách nhiệm của người Việt tỵ nạn CS. Sau đó, chúng tôi cũng đã gọi điện thoại để báo cho hai ông biết việc gửi email. Không lâu sau, chúng tôi nhận được email của hai ông cho biết, vì tiến trình tố tụng đang tiến hành tại tòa, nên hai ông chỉ có thể trả lời những câu hỏi của SGT sau khi hội ý và được sự đồng ý của luật sư. Chúng tôi hoàn toàn đồng ý và tôn trọng quyết định của hai ông.

Cũng trong mục đích tìm hiểu nội vụ, chúng tôi đã liên lạc với luật sư Nguyễn Bá Đại (LSĐ), đại diện cho nguyên đơn và được ông gửi cho một lá thư dài 3 trang, trình bầy tóm tắt các sự việc liên quan đến 2 vụ kiện, tính đến ngày 28/1/2010. Đây là lá thư LSĐ viết cho các thân chủ của ông nhưng ông cho phép chúng tôi toàn quyền sử dụng trên quan điểm "những bậc trí giả trong cộng đồng cần có những thông tin chính xác về những gì có liên quan đến cộng đồng".

Chúng tôi chân thành cảm ơn LSĐ, và sau đây là những đoạn chính yếu trong lá thư. Quyết định phổ biến lá thư này, chúng tôi nhằm mục đích, để quý độc giả có thể đánh giá vấn đề một cách trung thực và vô tư. Có như vậy, chúng ta mới có thái độ đúng đắn trong vấn đề này, để một mặt giúp tối đa ông NTP và BCHCĐ-VIC; và mặt khác, vô cùng quan trọng, bảo vệ được danh dự, uy tín của CĐNVTD-VIC nói riêng và Úc Châu nói chung. Trong tinh thần đó, chúng tôi xin lưu ý quý độc giả mấy điểm. Thứ nhất, tất cả những gì trình bầy trong lá thư dưới đây không nhất thiết là sự thực (facts), mà phải được hiểu là những nhận định của LS đại diện cho nguyên đơn. Thứ hai, chúng tôi mong muốn được lắng nghe và đăng tải ý kiến của ông NTP; cũng như sẵn sàng phổ biến một lá thư với nội dung tương tự từ Văn Phòng LS Borchard & Moore đại diện ông NTP trong thời gian sớm nhất. Thứ ba, chúng tôi sẵn sàng đăng tải mọi ý kiến đóng góp xây dựng của quý độc giả quanh vấn đề này. Thứ tư, chúng tôi cũng mạn phép LSĐ, thay thế một từ LS dùng trong thư bằng từ được thông dụng trong sinh hoạt cộng đồng cho dễ hiểu ("Cộng Đồng" thay vì "Hội Cộng Đồng"); mặc dù sự thay đổi đó không hẳn chính xác theo định nghĩa của luật pháp, đã được LS sử dụng.

THƯ CỦA LS NGUYỄN BÁ ĐẠI

Theo yêu cầu của quý ông, chúng tôi viết thư này lược trình diễn tiến về phiên toà ở Toà Sơ Thẩm Melbourne liên quan đến quý ông và Cộng Đồng (Vietnamese Community In Australia-Victoria Chapter Inc.); và giải đáp một số vấn đề mà quý ông quan tâm.

Toà Sơ Thẩm: Chúng tôi xác nhận rằng quý ông thay mặt một số đông các thành viên khác của Cộng Đồng khiếu nại Ban Chấp Hành Cộng Đồng về tình trạng không rõ ràng trong việc thu và chi các khoản tiền của Hội liên quan đến các vấn đề sau:

1. Gây quỹ, mua đất và xây cất Trung Tâm Bảo Tồn Di Sản Văn Hoá (Đền Thờ Quốc Tổ) (Vietnamese Cultural Heritage Centre);

2. Chuyển tiền từ Cộng Đồng sang Hội Tương Trợ Người Đông Dương Springvale (Springvale Indo-Chinese Mutual Assistance Association Inc.) (SICMA) do ông Nguyễn Thế Phong làm Giám Đốc, liên quan đến ngân sách $522,000 của chính phủ tiểu bang Victoria cấp cho Cộng Đồng;

3. Chuyển tiền từ Cộng Đồng sang Công Ty VNCH (Vietnamese Cultural Heritage Centre (Australia) (Limited) (Công Ty) do ông Phong làm Giám Đốc vĩnh viễn sau đó tuyên bố giải thể công ty này;

4. Các khoản chi phí không rõ ràng liên quan đến các hoạt động xã hội bao gồm giỗ Tổ Hùng Vương: năm 2000: $1407; 2001: $58722; 2002: $52093; 2003: $32678; 2004: $17233; 2005:$3378; 2006:$7918; 2007: $0;

5. Các khoản chi phí không rõ ràng liên quan đến Đại Hội Văn Hoá Thế Giới năm 2006 (Vietnamese World Conference);

6. Việc Hội gây quỹ năm 2008 trong đó Công Ty đứng ra “thay mặt Hội” thu tiền của đồng bào. Số tiền thu được đã nhập vào trương mục của Công Ty sau đó đã được rút ra nhưng không đưa vào trương mục của Hội.

Theo thủ tục tố tụng dân sự tiểu bang Victoria (và toàn Úc), bên Bị-đơn (Defendant, Ban Chấp Hành Cộng Đồng) sau khi đưa ra Biện Minh (Defence) cần phải cung cấp các tài liệu hỗ trợ cho Biện Minh của họ để cho bên Nguyên-Đơn (quý ông) xem xét (inspect). Ban Chấp Hành Cộng Đồng (Bị-đơn) đã cung cấp các tài liệu về tài chính cho văn phòng luật sư của họ (Borchard & Moore).

Chúng tôi, thay mặt quý ông, đã yêu cầu một kế toán viên độc lập, không có liên hệ gì với cộng đồng Việt Nam, cô Theresa Sgambaro xem xét các tài liệu đó, và theo cô: các tài liệu bên Bị-đơn đưa ra đã không đáp ứng đủ để tiến hành công việc kiểm toán, chẳng hạn Cộng Đồng có nhiều (gần 10) trương mục ngân hàng riêng biệt nhưng không có hồ sơ kế toán ghi rõ các khoản chuyển ngân giữa các trương mục này (“no journals or ledgers enabling cross reference”). Việc chuyển tiền từ Hội sang Công Ty đã không có các tài liệu ghi nhận theo quy định kế toán (“there was no document reconciling the inter-entity transaction”).

Chúng tôi đã trình bày sự việc này (Interlocutory Application) với Toà án và vào hôm 13/1/2010, Thẩm Phán Braun thuộc toà Sơ Thẩm Melbourne đã nghe khiếu nại này của quý ông. Như quý ông đã biết, phía Bị-đơn có ông Phong ra toà, thay mặt cho Ban Chấp Hành Cộng Đồng (mới và cũ). Ông Nguyễn Văn Bon, đương kim Chủ Tịch Cộng Đồng không thấy xuất hiện ở phiên toà.

Phiên toà là công khai nên bất kỳ ai cũng có thể đến nghe được, chúng tôi nhận thấy có các ông sau đây đến dự khán phiên toà này: ông Nguyễn Xuân Lân, Trần Đức Vũ, Đặng Văn Thiên, Nguyễn Hải Đăng, Nguyễn Hữu Phòng cùng quý ông Võ Ngọc Anh và Nguyễn Thanh Hùng.

Phía Bị-Đơn xin hoãn phiên toà lại để có thêm thời gian và Thẩm Phán Braun đã cho phép phiên toà được hoãn tới ngày 12/2/2010. Tuy nhiên, Ngài Thẩm Phán đã đưa ra một số hướng dẫn quan trọng sau đây, xin lược thuật:

Nếu có sự bất minh gian dối (“skulduggery”) thì các nguyên tắc pháp luật cơ bản liên hệ sẽ được áp dụng. Nếu là sự hiểu lầm thì đây là cơ hội để các bên liên hệ giải quyết vấn đề, và vấn đề chỉ có thể giải quyết rốt ráo bằng cách minh bạch tất cả các tài liệu có liên quan (nguyên văn: “open up the doors, open up the books, open up the records”). Nếu có ai đó lem nhem với tài sản của Cộng Đồng, thì có thể họ sẽ giấu giếm càng nhiều và càng lâu các tài liệu mà họ có thể, còn một người vô tư trong một hoàn cảnh minh bạch thì không có gì phải giấu giếm (nguyên văn: “an innocent man in innocent situation has nothing to hide”).

Ngài Thẩm Phán Braun nói tiếp rằng: “Đây là một Hội có thành viên, và thành viên có quyền biết chuyện gì đã xảy ra trong Hội, như bất kỳ một hội nào khác. Không ai có quyền sở hữu những thông tin như trong trường hợp tư nhân. Không ai có thể nói “đây là chuyện làm ăn của tôi, các ông không được quyền biết” (nguyên văn: “This is an Association that has a membership that is entitled to know what is going on, like any other association. Nobody can claim to own the information as a private situation. Nobody can say “look, this is my business and you have got no right to know about it”).

Ngài Thẩm Phán kết luận rằng: “Nếu các ông không giải quyết vấn đề, Toà sẽ xử vụ này, và quyết định. Các ông không nên hiểu lầm rằng Toà Án này không xem xét đến trường hợp của các ông. Điều đó không đúng. Nếu các ông không giải quyết được, chúng tôi sẽ giải quyết cho các ông. Chúng tôi ở đây để làm việc này (nguyên văn: “But, finally I say to you, if you can't, this Court is here and will hear your case and decide it. You should not misunderstand that the Court is not interested in your case. That is not true. If you can't resolve it, the Court will resolve it for you.We are here to do that.”).

Xin quý ông lưu ý: phiên toà sắp tới sẽ diễn ra vào 9giờ30 sáng, ngày 12/2/2010 tại Toà Sơ Thẩm Melbourne (233 William St., Melbourne, Tầng 6, Court 28). Đây là phiên xử công khai, nên bất cứ ai cũng có thể dự khán.

Toà Trung Thẩm Victoria: Chúng tôi xác nhận với quý ông rằng, ngoài trường hợp của quý ông ở Toà Sơ Thẩm như đã nói ở trên, văn phòng chúng tôi cũng thụ lý một trường hợp khác liên quan đến cá nhân ông Võ Ngọc Anh khiếu nại ông Nguyễn Thế Phong.

Các thông tin sau đây được sự uỷ quyền của ông Võ: Ông Võ Ngọc Anh, thân chủ của chúng tôi khiếu nại rằng: Ông ta là sĩ quan quân đội Việt Nam Cộng Hoà, chiến đấu trên chiến trường Đông Dương sát cánh với quân đội Đồng Minh bao gồm Úc và Mỹ, và đã trở thành thương binh sau các trận đánh với quân đội cộng sản Bắc Việt trước năm 1975. Ông vượt biên và sau đó định cư tại Úc và chưa bao giờ về lại Việt Nam. Ông Nguyễn Thế Phong, trong vai trò Chủ Tịch Cộng Đồng (trước đây) đã triệu tập một cuộc họp cộng đồng (15/3/09) và những phát biểu của ông trước một cử toạ 61 người có thể được hiểu rằng ông Võ là cộng sản, tay sai của cộng sản, phá hoại hoạt động chống cộng của cộng đồng người Việt và đánh phá chính nghĩa quốc gia. Sau đó ông Phong còn ra thông báo (19/3/09) rằng: (nguyên văn) “các hội đoàn đoàn thể đã đi đến quyết định lên án hành vi phá hoại cộng đồng và chánh nghĩa quốc gia của ông Võ Ngọc Anh ...[và] tạm ngưng tư cách thành viên của ông Võ...”.

Ông Võ Ngọc Anh cho biết rằng ông cảm thấy đau khổ và bị sỉ nhục nghiêm trọng vì những cáo buộc của ông Phong. Ông nghĩ rằng ông đã đóng góp cuộc đời và thân thể của mình cho chính nghĩa và lý tưởng mà quân đội VNCH, quân đội Úc và Đồng Minh đã và sẽ mãi mãi vinh danh. Và, dù quá sức chật vật về vấn đề tài chính, ông Võ không thể chấp nhận để cho ông Phong lợi dụng sự tin tưởng của đồng hương để triệt hạ uy tín, danh dự của ông, một thương binh của một quân đội tội nghiệp nhất trên thế giới: Quân Đội Việt Nam Cộng Hoà.

Theo luật tố tụng dân sự tại Victoria (và cả Úc Châu), trước khi phiên toà bắt đầu, các bên liên hệ trong cuộc tranh chấp có quyền đưa ra những câu hỏi (Interrogatories) và bên kia bắt buộc phải trả lời trong phạm vi thời gian quy định. Ông Võ đã trả lời các câu hỏi do phía ông Phong đưa ra. Tuy nhiên, các câu hỏi từ phía ông Võ đưa ra cho ông Phong vào ngày 23/9/2009, sau hơn 4 tháng (hôm nay 28/1/2010), vẫn chưa được ông Phong trả lời. Phiên toà xử việc ông Võ khiếu nại ông Phong sẽ được bắt đầu vào ngày 10/3/2010 tại toà Trung Thẩm Victoria (County Court of Victoria, 250 William St., Melbourne) trước một Bồi Thẩm Đoàn (jury). Phiên toà là công khai, nên bất cứ ai cũng có thể dự khán.

SUY NGHĨ CỦA SGT

Có thể nói, những mâu thuẫn giữa ông NTP và BCH-VIC với một số hội đoàn và cá nhân trong CĐ đã xảy ra từ lâu, và càng ngày vấn đề càng trở nên phức tạp, rất khó hàn gắn. Khoảng 1 năm trước, trên báo SGT số ra ngày 5/3/2009, trong mục Sinh Hoạt Cộng Đồng trang 30, khi đăng một văn thư của Hội Đồng TV&GS VIC, chúng tôi đã nhận thấy những nguy hiểm và phức tạp của vấn đề, nên đã đăng "Lời Dẫn" nguyên văn như sau: "Thời gian qua, SGT đã nhận được nhiều tài liệu đặt vấn đề với BCHCĐNVTD/VIC, Công ty Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hoá VN và Hội Tương Trợ Người Đông Dương, nhưng SGT đã không đăng tải. Riêng 1. Thông cáo cuả BCH/CĐNVTD/VIC về phiên họp của Hội Đồng Tư Vấn & Giám Sát Victoria, và 2. Thông Báo và Thư Mời triệu tập phiên họp bất thường của BCH/CĐNVTD/VIC, SGT đã và tiếp tục đăng tải. Nay nhận được Thông Cáo của HĐTV&GS/VIC, SGT đã liên lạc với Chủ Tịch Nguyễn Thế Phong qua email nhưng chưa nhận được hồi âm. Để công bằng và rộng đường dư luận, và vì nhu cầu cần kíp của buổi họp vào chiều 15/3, SGT quyết định đăng tải Thông Cáo của HĐTV& GS trong số báo này, với hy vọng, mọi dị biệt giữa BCHCĐ và HĐTV&GS sẽ được sớm giải quyết. - Trân trọng, Sàigòn Times".

Nhìn vào những mâu thuẫn dẫn đến hậu quả tranh tụng tại tòa hiện nay, chúng tôi thấy không những ông NTP, mà ngay cả Cộng Đồng NVTD cũng phải đối diện nhiều khó khăn và nguy cơ. Vì vậy, chúng tôi có mấy suy nghĩ xin được mạnh dạn trình bầy.

Thứ nhất, ông NTP là một vị lãnh đạo CĐ có uy tín và có khả năng. Ông cũng là người có lập trường chống cộng minh bạch. CĐNVTD-VIC trong suốt thời gian dài, và CĐ Úc Châu mới đây, dưới sự lãnh đạo của ông, đã lập được nhiều thành tích chống cộng ngoạn mục. Đó là điều ai cũng thừa nhận. Vì vậy, việc hậu thuẫn cho ông NTP trong việc tranh tụng tại tòa là điều cần phải có nếu "Ông Nguyễn Thế Phong và Ban Chấp Hành do ông Phong lãnh đạo đã hành xử đúng với những gì Nội Quy CĐNVTD-VIC đòi hỏi và cho phép trong cương vị Chủ tịch", như ông NVB, Chủ Tịch CĐ-VIC đã viết.

Thứ hai, nếu quả thực có sự hiểu lầm giữa ông Phong với nguyên đơn (như lời Thẩm Phán Braun đã nói), hoặc do ông Phong thiếu sót trong việc thu chi, kết toán tài chánh... và ông Phong có thiện chí giảng hòa, nhưng nguyên đơn vẫn chọn con đường tranh tụng tại tòa, chắc chắn chúng ta phải tiếp tục hậu thuẫn ông Phong.

Thứ ba, trong trường hợp UBPL quả thật được thành lập để theo đuổi mục đích "hỗ trợ tài chính cho Cộng Đồng Người Việt Tự Do Victoria về các vấn đề liên quan đến pháp lý hầu bảo vệ uy tín trong sáng của cộng đồng trước những âm mưu phá hoại sự đoàn kết trong Cộng Đồng Người Việt Tự Do", chắc chắn sự ủng hộ của chúng ta phải mạnh mẽ và công khai.

Nhưng bên cạnh ba giả thuyết trên, vì uy tín và danh dự của CĐNVTD, chúng không thể không nghĩ tới giả thuyết thứ tư, cho dù giả thuyết này rất khó xảy ra. Đó là GIẢ SỬ trong trường hợp "có sự bất minh gian dối" (như lời Thẩm Phán Braun đã nói), thì chúng ta phải làm sao? Chúng ta phải làm gì, để trong trường hợp đó, chúng ta vẫn giúp đỡ được ông NTP, đồng thời vẫn có thể bảo vệ được uy tín của và danh dự của CĐ?

Quý vị phải đồng ý, việc gây quỹ "Công Lý" chỉ thích hợp khi giả thuyết 1, 2 hoặc 3 là sự thật. Còn nếu giả thuyết thứ tư là sự thực, thì việc gây quỹ "Công Lý" không hợp lý, thậm chí còn nguy hiểm đến uy tín và danh dự của cộng đồng. Trong trường hợp này, chúng tôi đề nghị chỉ nên gọi là gây quỹ "Pháp Lý".

VÀI ĐỀ NGHỊ

Qua những điều trình bầy trên đây, chúng tôi xin có vài đề nghị.

Thứ nhất, đề nghị quý vị lãnh đạo tinh thần, cộng đồng, hội đoàn đoàn thể và thân hào nhân sĩ tại VIC thành lập ngay một uỷ ban cố vấn có uy tín để nghiên cứu, tìm hiểu vấn đề thật kỷ càng trước khi đi đến quyết định, lập "Quỹ Công Lý" hay "Quỹ Pháp Lý".

Thứ hai, trong trường hợp "Quỹ Công Lý" được thành lập, chúng ta có thể tổ chức quyên góp một cách công khai và rộng khắp trên danh nghĩa cộng đồng. Để việc gây quỹ có kết quả, "uỷ ban cố vấn" nên có bài viết trình bầy vấn đề, thuyết phục mọi người. Còn nếu "Quỹ Pháp Lý" được thành lập, việc quyên góp không thể trên danh nghĩa cộng đồng, mà chỉ nên có tính cách cá nhân. Như vậy chúng ta vẫn tích cực giúp đỡ ông NTP, đồng thời tránh được những tổn thất cho cộng đồng, một khi phán quyết của tòa án có sự bất lợi cho ông NTP.

Thứ ba, chúng tôi đề nghị ông NTP tạm ngưng chức Chủ Tịch CĐNVTD Liên Bang (Stand aside), để cho một vị lãnh đạo khác trong BCHLB "xử lý thường vụ" chức Chủ Tịch cho đến khi nào việc tranh tụng tại tòa chấm dứt. Việc ngưng chức này sẽ giúp ông NTP có thể tập trung toàn bộ tâm trí và khả năng vào việc tranh tụng tại tòa; đồng thời cũng giúp cho cộng đồng NVTD Liên Bang có được một người lãnh đạo toàn tâm toàn trí trong thời gian ông NTP gặp khó khăn. Chắc chắn, nếu ông NTP vừa làm Chủ Tịch CĐ, vừa theo đuổi 2 vụ kiện cùng lúc, sẽ thiệt thòi cho cả cộng đồng lẫn cho ông. Hơn nữa, nếu ông NTP tạm ngưng chức, kết quả phiên toà dù có chẳng may bất lợi cho ông đi nữa, thì sự thiệt hại cho cộng đồng cũng được giảm thiểu.